بيان مسأله و توصيف وضعيت موجود:
خوب نوشتن و صحیح نوشتن یک توانایی ایست
که ما به عنوان معلمان ادبیات شکوفا کردن این توانایی ها را عهده دار هستیم.در ماه
مهر وقتي درس را تدريس مي كردم و با دانش آموزان در کلاس املا كار مي كردم تمام
سعي من بر اين بود تا دانش آموزانم مشكلي در نوشتن نداشته باشند. زيرا هر معلّمي
آرزو دارد كه دانش آموزانش درس هاي او را بهتر و آسان تر ياد بگيرند و گفته هايش
در اعماق وجود دانش آموزان نفوذ كند.در بين اين 36 دانش آموز چیمن ( نام
مستعار) كه دختری ريزنقش و لاغر بود در نوشتن املاهم سطح با دانش آموزان ديگر نبود
با تشویق وراهنمایی به درس های کلاس توجّه می کرد . برای انجام فعالیت های نوشتنی
از خود علاقه ای نشان نمی داد و زود خسته می شد. درکلاس آرام و قرار نداشت همیشه
با بغل دستی اش در حال صحبت بود و با استفاده از روش های مختلف تشویق مدت کوتاهی
سر جای خود می نشست. بنابراین باخود اندیشیدم چگونه می توانم ضعف املایی چیمن را
کاهش دهم ؟
روش
هاي احتمالي حل مشكل:
ـ تندخواني معلّم: در كلاس سعي شده است
كه متن املاء به صورت شمرده شمرده خوانده شود تا اين مشكل یعنی تند خوانی معلم
وجود نداشته باشد.
ـ رقابت شديد بين دوستان: در كلاسم در
رابطه با رقابت سالم و تعاوني و رقابت ناسالم صحبت شد و لازم به ذكر است رقابتي كه
باعث حسادت و مشكل مي شود در كلاس ما وجود ندارد. زيرا در كلاس ما نمره اي وجود
ندارد.
ـ نداشتن انگيزه و علاقه به درس: در
كلاس سعي شده كه با دادن كارت تلاش ، زدن برچسب به املاء ، نوشتن زيرنويس هاي
مناسب و اميدواركننده مانند: ((به خاطر پيشرفت هايت اين گل را از من بپذير)) ،
((حال كه نوشتي اين چنين بايد بهت گفت آفرين)) دادن جايزه ،
دادن مسئوليت و ستاره كلاس شدن ايجاد انگيزه نمايم.
ـ ناامن بودن مكان آموزشي: كلاسم داراي
نور كافي بوده و سعي شده است فضايي حاكي از آرامش را در كلاس حاكم نماييم.
ـ بي سوادي پدر و مادر ، مشغله ي پدر و
مادر: پرونده ي دانش آموز بررسي شد پدر باسواد و كارمند و مادر هم باسواد و خانه
دار است.
ـ عدم اعتماد به نفس: در كلاس سعي شده
با دادن مسئوليت اعتماد به نفس ها افزايش يابد.
ـ نشناختن حروف: در كلاس نشانه را ياد
مي گرفت ولي بعد از مدتي فراموش مي كرد. كه ضعف در حافظه داشت.
ـ اختلال جسمي: به ظاهر از نظر جسمي
مشكلي ندارد ولي از نظر وزن 21 كيلو بوده و نسبت به دانش آموزان ديگر اندام
ظريف تر و كوچكتر دارد.
ضعف در حافظه دیداری: چیمن در کلاس
نشانه ها و نوشتن کلمات را یاد می گرفت ولی بعد از مدّتی فراموش می کرد و نمی
توانست در زنگ املاء نشانه ها و کلمات را بنویسد.
او توانایی به خاطر سپاری و یادآوری
مجدد یک کلمه را نداشت و صداها به یادش نمیآمد.
پس از بررسی هایی که انجام شد متوجّه شدم
به راهکارهایی که برای ایجاد انگیزه در کلاس انجام می شود. چیمن علاقهای به درس
املا و انشا ندارد و اعتماد به نفس او پایین است و با مطالعاتی که در رابطه
با مشکلات املایی در کتاب اختلالات املا نویسی دکتر تبریزی داشتم ضعف چیمن در
حافظهی دیداری و عدم دقّت و توجّه بود و باید در زمینهی تقویت این ضعفها با چیمن کار می شد.
اهميت و ضرورت حل مشكل:
ـ اگر از ابتدا ضابطه و قانوني در تعليم
املاء داشته باشيم ، راحت تر هستيم. (صفاپور ، عبدالرحمان)
خوب نوشتن نوعي توانايي است كه معلمان
نقش مهمي در ايجاد اين توانايي در كودكان را دارند. (زندي ، بهمن 1379)
لازم به ذكر است كه املاء و فارسي
زيربناي ساير دروس هستند. براي مثال اگر دانش آموزي رياضي را درست نفهمد دليل آن
هميشه ندانستن رياضي نيست. گاهي اوقات شاگرد موضوع را نمي تواند درست بخواند و يا
نمي تواند درست بنويسد بنابراين نمره نمي آورد. و اين امر باعث شكست دانش آموز در
زمينه ي تحصيلي او شده و اعتماد به نفس او را پايين مي آورد.
حال با توجّه به موارد مطرح شده در اين
فعاليت علمي ، اهداف زير را دنبال مي كنم:
1- راهبردهاي چگونگي املانويسي را با
توجّه به شرايط سني و سطح توانايي دانش آموز آموزش دهم.
2- مهارت نوشتن را در دانش آموزم افزايش
دهم.
3- اعتماد به نفس دانش آموز را بالا
ببرم.
4- مهارت خواندن را در دانش آموز پيشرفت
دهم.
5- دقّت و توجّه و تمركز را در دانش
آموز تقويت كنم.
6- علاقمندي محمّد را به درس املاء
افزايش دهم.
گردآوري اطلاعات براي تعيين وضعيت موجود
(شواهد نوع اول):
جهت تبيين دقيق مسئله نياز به اطلاعات
بيشتر و دقيق تر مي باشد كه مي بايست به طريق علمي و با رعايت ويژگيهاي جمع آوري
اطلاعات اقدام نمود. بنابراين با توجه به ماهيت مسئله لازم بود از روش هاي مختلف
جمع آوري اطلاعات استفاده شود كه روش هاي بكار گرفته شده در اين پژوهش عبارتنداز:
الف) مصاحبه
ب) مشاهده
ج) بررسي اسناد و مدارك
د) مطالعه ي كتابخانه اي
هـ) استفاده از نظرات همكاران
تعريف تبيين واژه هاي كليدي:
املاء فارسي از نظر علمي: به معني پر
كردن ، مطلبي را تقرير كردن كه ديگري بنويسد مطلبي كه معلم بگويد و شاگرد بنويسد.
املاء فارسي از نظر عملياتي: متني است به زبان فارسي كه معلم يا شخص ديگري آن را
قرائت مي كند و يادگيرنده موظف است كه كلمات را به درستي بنويسد.
دانش آموز از نظر علمي : به افرادي مي
گويند كه به فراگرفتن دانش ، خواندن و نوشتن مشغول مي باشند. (برگزيده هاي پژوهش
در عمل ، ص 86)
دانش آموز از نظر عملياتي: در اين تحقيق
منظور از دانش آموز كودكي است كه در پايه ي اوّل مدرسه دخترانه صیاد شیرازی به
تحصيل اشتغال دارد.
حافظه ي بينايي از نظر علمي: توانايي به
خاطر سپاري و يادآوري مجدد يك كلمه و يا شيء كه ديده است مي باشد و ضعف آن در
املاء باعث مي شود كه كودك مثلاً صداها را خوب در ذهن خود نسپارد و بعد براي نوشتن
كلمات ، آن صداهابه یادش نیاید ونتواند آنها را به خاطر بیاورد.
حافظه توالي و بينايي و شنوايي ،
توانايي به ياد آوردن چند كلمه يا شيء كه قبلاً ديده يا شنيده باشد. (كرك ساموئل ،
چالفانت ، جيمز ، 1377)
اقدامات راه حل هاي پيشنهادي:
با در نظر گرفتن عوامل مطرح شده و
راهكارهاي پيشنهادي اقدامات زير را جهت رفع مشكل به انجام رساندم:
از بین راهکارهایی که که برای بر طرف نمودن
مشکل املاء پیشنهاد شده بود با توجه به شرایط و امکانات مدرسه و ظرفیت دانش آموز و
محدودیت زمانی روش های زیر را درکلاس اجرا کردم:
- روش چند حسی
- خواندن شعر و الگوی به یاد سپاری
- استفاده از خمیر بازی
- کشیدن نقاشی با کلمات
- برای افزايش اعتماد بهنفس
- دادن مسئوليت به دانش آموز
- از بين بردن موقعيت هاي استرس زا براي
دانش آموز در مدرسه
- دانش آموز را در گروهي قرار داده كه
راحت ترين موقعيت را داشته باشد.و...
- دو تصوير كه مشابه هم هستند اما در يك
يا چند مورد جزيي با هم اختلاف دارند به دانش آموز نشان داده و از وي خواسته شود
تا تفاوت هاي بين دو تصوير را پيدا كند.
-كارت هاي مقوايي را گرفته روي هر كدام
يك كلمه نوشته كه حرف يا نقطه و يا دندانه كم يا اضافي داشته باشد و دانش آموز نقص
آن را پيدا كند.و...
برای تقویت هماهنگی دیداری حرکتی
ـ به وضعیت نشستن دانش آموزونحوه ی
گذاشتن دفتر روی میز توجه شود.
ـ به نحوه ی مداد دست گرفتن دانش آموز
دقت شود.
ـ برای تقویت عضلات دست او گفته شود که
كاغذ باطله يا كاغذ روزنامه را با دست هايش مچاله كند.
ـ كاغذهاي باطله را قيچي كند.
ـ دکمه های لباس، بند کفش و زیپ را خودش
باز وبسته نماید.و...
ارزيابي نتايج:
با بكارگيري روش هاي ياد شده اين دانش
آموز در نوشتن املاء ديگر مشكلي نداشت. با اشتياق املاء مي نوشت. ديگر در درس
املاء دلهره نداشت به راحتي دفترش را در مي آورد و هر كلمه اي كه به او مي گفتم به
راحتي صدا مي كشيد و مي نوشت. مادرش خيلي خوشحال بود مي گفت: راحت شدم ديگر در
خانه جنگ و دعوا نداريم و هر متني را بگويم به راحتي مي نويسد.
ارائه پيشنهادات
پيشنهاد به همكاران:
ـ همكاران محترم قبل از هر اقدامي علّت
مشكل را پيدا كنند و بعد با ارتباط صميمانه ي خود با شاگردان مشكل را برطرف
نمايند.
ـ برای یاد گیری نشانهها از روش
چند حسی استفاده نمایند زیرا این روش باعث یاد گیری بهتر میشود.
ـ از پروندهي دانش آموزان استفاده كنند كه نياز
ضروري است براي شناخت اوليه شاگرد.
ـ تشكيل جلسات آموزش خانواده هر ماه
يكبار. زيرا خانواده نقش اساسي را در آموزش و تربيت فرزندان ايفا مي كند و هر چه
رابطه و تعامل بين خانواده و مدرسه يعني والدين دانش آموزان با معلّم بيشتر باشد
مطمئناً اين تاثيرگذاري بيشتر است.
ـ در تدریس خود از الگوی یادسپاری
استفاده نمایند زیرا یادگیری برای دانش آموزان با این روش راحتترشده و
مطالب بهتر در ذهن دانش آموزان میماند.
ـ از دادن تكاليف بي هدف در منزل
بپرهيزند.
ـ از آن جايي كه آگاهي از پيشرفت در
ایجاد انگيزه تاثیر بسیار دارد، پس
نیاز است که دانش آموز را از پيشرفتش آگاه كرده و نقاط قوتش را برجسته نمايند.
ـ جهت افزايش اعتماد به نفس دانش آموزان
هرگز كاري را كه خارج از تواناييهاي دانش آموز است از او نخواهند.
ـ اعتماد به نفس دانش آموزان را با
يادآوري ويژگي هاي مثبت بالا ببرند.
پيشنهاد به اوليا:
ـ اولياء محترم با مدرسه بيشتر در
ارتباط باشند.
ـ در جلسات آموزش خانواده ي ماهانه حتماً
شركت نمايند.
ـ مشكلات آموزشي فرزندانشان را جدي
گرفته و با معلم مربوطه همكاري لازم را داشته باشند.
ـ در انجام فعاليتهاي مربوط به خانه كه
معلم كلاس براي به وجود آمدن مهارت در دانش آموز مي دهد فرزندشان را ياري نمايند.
پيشنهاد به مديرمدرسه:
ـ گذاشتن جلسات آموزش خانواده براي
اولياء كلاس اول در فصل تابستان.
ـ معرفي دانش آموزان برتر به صورت هفتگي
يا ماهانه سر صف.
ـ تشكيل بانك جايزه در مدرسه و تشويق
دانش آموزان از طرف مدير مدرسه.
ـ بهتر است مديران مدرسه در كلاسها حضور
يابند و با دانش آموزان ارتباط صميمانه برقرار نمايند.
